सर्लाहीका विवेक यादवको आत्मदाह प्रयासपछि उपचारकै क्रममा भएको निधन केवल एउटा व्यक्तिको दुःखद अन्त्य होइन, हाम्रो समाज र राज्य संयन्त्रका गम्भीर कमजोरीको संकेत पनि हो। रोजगारी गुमाउनु, लामो समय बेरोजगार रहनु र मानसिक तनावसँग संघर्ष गर्नु कुनै पनि व्यक्तिलाई निराशाको गहिरो खाडलमा पुर्याउन सक्छ। जब यस्तो निराशाले आत्मदाहजस्तो चरम निर्णय लिन बाध्य बनाउँछ, त्यसलाई केवल व्यक्तिगत घटना भनेर टार्न मिल्दैन।
नेपालमा मानसिक स्वास्थ्य अझै पनि पर्याप्त प्राथमिकतामा परेको विषय होइन। धेरै मानिस तनाव, अवसाद वा अन्य मानसिक समस्यासँग संघर्ष गरिरहेका हुन्छन्, तर समयमै उपचार, परामर्श र सामाजिक साथ पाउन सक्दैनन्। आर्थिक असुरक्षा र बेरोजगारीले यस्तो अवस्थालाई अझ जटिल बनाउँछ।
रोजगारी गुमाउनु जीवनको अन्त्य होइन भन्ने विश्वास दिलाउने वातावरण समाज र राज्यले निर्माण गर्नुपर्छ। रोजगार गुमाएका व्यक्तिका लागि पुनः रोजगारी, सीप विकास, मनोसामाजिक परामर्श र सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन हुन सके यस्ता दुःखद घटना कम गर्न सकिन्छ। परिवार, विद्यालय, समुदाय र स्थानीय सरकारले पनि मानसिक स्वास्थ्यप्रति संवेदनशील बन्न आवश्यक छ।
यस्ता घटनाको समाचार सम्प्रेषण गर्दा पनि जिम्मेवार पत्रकारिताको आवश्यकता हुन्छ। आत्मदाह वा आत्महत्याका घटनालाई सनसनीपूर्ण रूपमा प्रस्तुत गर्नुको सट्टा मानसिक स्वास्थ्य सहायता, परामर्श सेवा र रोकथामका उपायबारे पनि जानकारी दिनु आवश्यक छ।
विवेक यादवको निधनले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ—के हामी आफ्ना नागरिकको मानसिक पीडा समयमै देख्न र सम्बोधन गर्न सक्षम छौँ? यदि यसको उत्तर खोजिएन भने यस्ता दुःखद घटनाहरू दोहोरिन सक्छन्। अब राज्यले मानसिक स्वास्थ्य सेवा सुदृढ गर्ने, बेरोजगार युवालाई अवसर उपलब्ध गराउने र संकटमा परेका नागरिकसम्म समयमै सहयोग पुर्याउने नीतिलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ। यही नै विवेक यादवजस्ता पीडितप्रति सच्चा श्रद्धाञ्जलि हुनेछ।
